المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
50
التنبيه والإشراف ( فارسي )
ذكر شمار درياها و آنچه دربارهء طول و عرض و پيوستگى و ناپيوستگى آن گفتهاند و رودهاى بزرگ كه بدرياها ميرود و ممالكى كه در آن اطراف هست و ديگر اوصاف آن متقدمان و متأخران دربارهء شمار درياها و مساحت و طول و عرض و پيوستگى و ناپيوستگى و جزر و مد و ديگر اوصاف آن اختلاف كردهاند و ما آنچه را در اين باره گفتهاند و درستتر و معروفتر است بيان ميكنيم كه مدتى از روزگار را بدين پرداخته وقت خود را بمشاهده و كسب خبر دربارهء آن صرف كردهايم و از چيزها كه شايد ديگران از دانستن آن محروم ماندهاند مطلع شدهايم . نخست به وصف درياى حبشى آغاز ميكنيم كه بزرگترين و معتبرترين درياى جهان است كه ممالك معتبر بر ساحل آن هست و جواهر گرانبها و اقسام عطر و دارو در قعر و جزائر و رودهاى آن هست و اكنون در اين باب باختصار سخن ميكنيم . ذكر درياى اول كه درياى حبشى است درياى حبشى ، درياى چين و سند و هند و زنگ و بصره و ابله و فارس و كرمان و عمان و بحرين و شحر و يمن و ايله و قلزم مصر و حبشه است و در جهان دريائى بزرگتر از آن نيست و طول آن برابر خط استواست و از اقصاى ديار حبشان كه